Yaratıcı Alanlar
UX/UI & Ürün Tasarımı
Uygulamaları/web sitelerini hem güzel hem kullanışlı yapan disiplin. Sanat + psikoloji + teknoloji.
Bu alan ne demek?
Bir uygulamaya ilk girdiğinizde "ya bu nasıl kolay" ya da "ne karmaşık şey" hissini yaşatan kişiler bunlar. UX (Kullanıcı Deneyimi) ve UI (Kullanıcı Arayüzü) tasarımcıları, bir ürünün insan tarafıyla ilgilenir. "Nereye basmak gerek?", "Hangi rengi seçmeli?", "Bu adım kullanıcıyı kaybeder mi?" gibi soruları cevaplar. Yazılım kadar teknik olmasa da yazılımcılarla yakın çalışır.
Yaygın yanılgı vs gerçek
Sosyal çevreden duyabileceğiniz panik dilinin gerçek karşılığı
Yaygın yanılgı
""Sadece güzel görsel yapmak — kolay iş, parası az.""
Gerçek
Apple, Google, Spotify gibi şirketler tasarımcılara mühendisle aynı maaşı veriyor. Çünkü kötü tasarlanmış bir ürün milyonlarca dolar müşteri kaybettiriyor. Türkiye'de de Trendyol, Getir, Hepsiburada gibi şirketler tasarım ekiplerini hızla büyütüyor.
Sözlük
Velinin duyacağı jargonu sade Türkçe ile açıklıyoruz
UX
"Kullanıcı Deneyimi" — bir ürünü kullanırken hissettikleriniz. Kolay mı, sinir bozucu mu, anlamlı mı? UX bunu tasarlar.
Örnek:Sırasını bekleyen müşterinin ekranda ne kadar süre bekleyeceğini görmesi iyi bir UX kararıdır.
UI
"Kullanıcı Arayüzü" — gözünüzle gördüğünüz her şey: butonlar, renkler, yazı tipleri. UX kararlarının görsel hali.
Örnek:Bir butonun yeşil mi mavi mi olacağı UI sorusudur; ama o butonun nerede olması gerektiği UX sorusudur.
Wireframe
Bir ekranın "çizgi taslağı". Renksiz, sade — sadece neyin nereye geleceğini gösterir. Mimari plan gibi.
Örnek:Tasarımcı bir uygulamayı yapmadan önce kâğıt veya Figma'da ham wireframe çizer.
Prototip
Tıklanabilir, "neredeyse gerçek" görünümlü taklit ürün. Henüz programcı kod yazmadan kullanıcıya gösterilir.
Örnek:Figma'da yapılan prototip telefonda gerçek uygulama gibi davranır — buton tıklanır, sayfa açılır.
Kullanıcı testi (Usability test)
Gerçek bir kişiye ürünü kullandırıp gözlemlemek. "Buradaki butonu bulabilir misin?" sorularıyla.
Örnek:5 kullanıcıya yeni e-ticaret sayfası gösterip nereye tıkladıkları izlenir — sorunların %80'i çıkar.
Persona
Hedef kullanıcıyı temsil eden hayali karakter. "32 yaşında, iki çocuklu, Bursa'da öğretmen" gibi profiller.
Örnek:Bir bankacılık uygulaması "Ayşe — 28 yaşında, freelance, telefonu ile her şey yapar" personası tasarlar.
Kullanıcı yolculuğu (User journey)
Bir kullanıcının başından sonuna kadar yaşadığı adımların haritası. "Kayıt ol → Sepete ekle → Ödeme → Teslim al."
Örnek:Trendyol bir kullanıcının "ürün ararken aklında olan andan paketi alıncaya kadar" yolculuğunu çizer.
Design system
Bir şirketin tasarım kuralları kütüphanesi — her butonun, rengin, yazı tipinin nasıl kullanılacağı. Kaos engelleyici.
Örnek:Google'ın "Material Design"i, Apple'ın "Human Interface Guidelines"ı dünyaca ünlü design system'ler.
Erişilebilirlik (Accessibility / a11y)
Engelli kullanıcıların da rahat kullanabilmesi. Renk körü, görme engelli, hareketi kısıtlı kişiler için tasarım.
Örnek:Bir butonun rengiyle değil ikonuyla da anlamlı olması erişilebilirlik kuralıdır.
Heuristik değerlendirme
Bir uzmanın 10 evrensel kullanılabilirlik kuralına göre ürünü incelemesi (Nielsen heuristics). Hızlı, ucuz, güçlü.
Örnek:Bir tasarımcı 30 dakikada uygulamadaki 15 problemi heuristik değerlendirme ile bulur.
Hangi işler var?
Gerçek meslek tanımları + Türkiye maaş aralıkları
Ürün Tasarımcısı (UX/UI)
Bir uygulamanın nasıl görüneceğine ve nasıl kullanılacağına karar verir. Figma kullanır, kullanıcılarla görüşür, prototip yapar.
UX Araştırmacısı
Kullanıcılarla görüşür, gözlem yapar, "neyi neden yapıyor" sorularını cevaplar. Tasarımcılara veri sağlar.
Ürün Yöneticisi (PM)
Bir ürünün hangi özelliği ne zaman gelmeli — bunu belirler. Tasarım + mühendislik + iş ekiplerini koordine eder.
Maaş aralıkları sektör ortalamalarıdır; tecrübeye, şirkete, lokasyona göre değişebilir.
Kariyer Yolu
Junior'dan Lead'e — sorumluluklar ve maaş aralıkları
- Level 1
Junior Ürün Tasarımcısı
Tecrübe: 0-2 yıl
Senior tasarımcı yönlendirmesinde ekranlar yapar, Figma'da component'leri kullanır, kullanıcı testlerinde gözlemci olarak bulunur.
🇹🇷 ₺25.000 – ₺50.000/ay🌍 $55K – $90K/yıl - Level 2
Mid Ürün Tasarımcısı
Tecrübe: 2-5 yıl
Bağımsız feature sahibi — araştırma, tasarım, mühendisle koordinasyon hepsi onun. Junior'lara mentor.
🇹🇷 ₺50.000 – ₺95.000/ay🌍 $90K – $140K/yıl - Level 3
Senior Ürün Tasarımcısı
Tecrübe: 5-9 yıl
Kompleks problemleri çözer, design system'i yönetir, üst düzey paydaşlarla çalışır. Tek kişilik ekibin lideri olabilir.
🇹🇷 ₺95.000 – ₺160.000/ay🌍 $140K – $220K/yıl - Level 4
Lead / Design Director
Tecrübe: 9+ yıl
Tasarım vizyonunu belirler, ekibi büyütür, şirketin marka tonuna yön verir. CPO ya da CEO ile aynı masada oturur.
🇹🇷 ₺160.000 – ₺300.000+/ay🌍 $220K – $400K+/yıl
Çocuğum bu alana uygun mu?
Velinin gözlemleyebileceği işaretler — hepsinin olması gerekmez
- ✓Bir oyun ya da uygulama hakkında "şurası daha iyi olabilirdi" diyor
- ✓Çizmeye, görsel düşünmeye yatkın
- ✓İnsanları gözlemlemeyi seviyor — neden böyle davrandığını merak ediyor
- ✓Bir konuda "nasıl daha kolay yapılır" düşüncesi var
Çocuğunla Konuş
Akşam yemeğinde sorabileceğiniz sorular — yargılamadan, ilgilenerek
En çok kullandığın uygulamada bir şeyi değiştirme şansın olsa, ne değiştirirdin? Niye?
Hayatında en fena tasarlanmış olduğunu düşündüğün şey ne — bir ürün, bina, broşür?
Bir hastane bekleme salonu tasarlasaydın hastalar oraya nasıl hissetsin isterdin?
En sevdiğin oyun arayüzü hangisi? Kötü olan hangisi? Neden?
Yaşlı bir teyzemin kullanabileceği bir uygulama tasarlasaydık önce neyi düşünmemiz gerek?
Bir müzik dinleme deneyimi mi yoksa bir kitap okuma deneyimi mi tasarlamak daha zor sence?
Renkler insanları nasıl etkiler? Sen olsan kırmızıyı nerede kullanırdın, mavi nerede?
Bir veli olarak ne yapabilirim?
Bu hafta veya bu ay yapabileceğin somut adımlar
- 1Birlikte bir uygulamayı kullanırken çocuğunuza "burası iyi tasarlanmış mı?" diye sorun
- 2Figma.com'a kayıt olup ücretsiz demo videosu izleyin (5 dakika)
- 3Behance ve Dribbble gösterin — dünyanın en iyi tasarımcılarının portföyleri
- 4Yerel UX/UI meetup'larına götürün (Eventbrite, Meetup.com)
Veli için Kaynaklar
Bu alanı anlamak için kitap, podcast ve video önerileri
Gündelik Şeylerin Tasarımı
Don Norman
Tasarım dünyasının en temel kitabı. Türkçe çevirisi var. Veliye yepyeni bir gözle dünyaya bakmayı öğretir — kapı kollarından bardağa kadar.
NN/g Articles & Videos
Nielsen Norman Group
Dünyanın en köklü UX araştırma firmasından ücretsiz makaleler. 5-10 dakikalık okuma — veliye gerçek araştırma hissi verir.
BağlantıDesign Better Podcast
Eli Woolery & Aarron Walter
Apple, Airbnb, Slack tasarım liderleriyle sohbet. Velinin "bu meslek ciddi olunca böyle görünüyormuş" hissini almasına yarar.
BağlantıFigma Education YouTube
Figma
Sektörün en çok kullandığı aracın resmi kanalı. 10-15 dakikalık videolarla çocuğunuz hızla iş yapar hale gelir.
BağlantıRefactoring UI
Adam Wathan & Steve Schoger
Kötü tasarımları iyiye dönüştürme prensipleri. Çocuğun ilk portföyünde fark yaratır — bir tasarımcının düşünme şeklini öğrenir.
BağlantıSık Yapılan Veli Hataları
En çok karşılaştığımız tuzaklar — ve neden kaçınmanız gerektiği
Çocuğun çizim becerisine bakıp "bu tasarımcı olur" diye karar vermek — modern ürün tasarımı çoğunlukla araştırma + sistemler işidir, illa ressam olmak gerekmez.
Photoshop kursuna gönderip "tasarımcı oluyor" sanmak — Photoshop görsel araç, ama Figma sektörün ana aracı. Yanlış araç kötü harita gibidir.
"Diploma alana kadar Figma'ya dokunma" düşüncesi — sektör portföye bakıyor, üniversiteden çok daha önemli. 16 yaşında bile gerçek projelere katkı verebilir.
Sadece "güzel" çıktıya odaklanıp kullanıcı testini ihmal — gerçek tasarımcılar 5-10 kişiyle ürünü test eder, "annemin beğenmesi" kriter değil.
İngilizceyi unutmak — design topluluğu büyük ölçüde İngilizce konuşur. Çocuğunuz Behance, Dribbble, Medium'u takip edebilmeli.
Başlamak isterse — nereden?
Çocuğunuzun ücretsiz veya düşük maliyetle deneyebileceği kaynaklar
- •Daily UI Challenge (dailyui.co) — 100 günlük tasarım pratiği
- •Figma — ücretsiz, ders videoları YouTube'da
- •Don Norman — "Gündelik Şeylerin Tasarımı" (Türkçe çeviri var)
- •Behance + Dribbble takip et
Tanıdığınız İsimler
Bu alanda iz bırakan gerçek insanlar
Onur Mustak Çobanlı
🇹🇷 TürkiyeA' Design Award Kurucusu
İtalya'da yaşayan Türk tasarımcı, dünyanın en büyük tasarım ödüllerinden birini kurdu. Türk tasarımcılarının uluslararası kapısı.
BağlantıBuse Sözen
🇹🇷 TürkiyeSpotify Senior Product Designer
İstanbul'da Yıldız Teknik mezunu, Trendyol'da başladı, sonra Stockholm'de Spotify'a geçti. Sosyal medyada genç Türk tasarımcılara mentorluk yapıyor.
Julie Zhuo
🌍 GlobalSundial Kurucusu, Eski Facebook Tasarım VP
Tayvan doğumlu, ABD'de büyüdü. 25 yaşında Facebook'ta yönetici oldu. "The Making of a Manager" kitabıyla dünyaca tanındı.
BağlantıBerkay Gür
🇹🇷 TürkiyeMicrosoft Senior Designer
Boğaziçi mezunu, Hepsiburada'da kariyere başladı, sonra Londra'ya taşındı. Tasarım kariyerini halka açık paylaşan ünlü Türk isimlerden biri.
Jonathan Ive
🌍 GlobalLoveFrom Kurucusu, Eski Apple Baş Tasarımcı
iPhone, iPad, MacBook'un arkasındaki isim. İngiltere'den geldi, Steve Jobs'la dünyayı değiştirdi. Tasarım tarihinin tepesinde.
Tipik Bir Gün
Bu alanda çalışan birinin saatlik ritmi
09:30 — Sabah Figma'yı açar, dün başladığı ekranı gözden geçirir; 15 dakika "uyumayan" göz tazedir, kusurları görür. 10:30 — Ürün yöneticisi ve mühendisle 45 dakikalık daily — yeni özelliğin ilk ekranını kararlaştırırlar. 11:30 — Kullanıcı araştırmacısının paylaştığı 3 kullanıcı görüşmesi videosunu izler, not çıkarır. 13:00 — Wireframe çizer, sonra hızlıca yüksek kaliteli görsel haline getirir. 15:00 — Slack'te mühendisle "bu animasyonu nasıl çıkartırız" sohbeti yapar; 20 dakika prototip oynatır. 16:30 — Junior tasarımcının ekranını review eder, 6 kalem geri bildirim yazar. 18:00 — Günü Behance'te yeni eserlere bakarak, dribbble'da ilham toplayarak kapatır. Yarısı yaratıcı, yarısı insanlarla iletişim.
5-10 Yıl Sonrası
Bu alan önümüzdeki on yılda nereye gidiyor
Önümüzdeki 5-10 yılda ürün tasarımı yapay zeka ile en çok değişecek alanlardan biri — basit ekran üretimi AI tarafından yapılacak. Ama "doğru ekranı tasarlamak" insan işi olarak kalacak: kullanıcı psikolojisi, iş hedefleri, etik dengeler. Türkiye'de Trendyol, Getir, Hepsiburada gibi büyüyen şirketler tasarım ekiplerini büyütüyor; uzaktan çalışma sayesinde küresel pozisyon almak da mümkün. Risk: AI ile bir ekran 10 dakikada üretebilen tasarımcı çağı geliyor — sadece "güzel görsel yapan" değil, "stratejik düşünebilen" tasarımcı kazanır.
Sıradaki adım
Çocuğunuzla ilgili bu alanın uygun olup olmadığını birlikte değerlendirin
Çocuğunuz Bizzr kariyer testini tamamladıysa, profili otomatik olarak bu alanlarla eşleştiriyor. Hâlâ tamamlamadıysa ücretsiz başlayabilir.